Thuế quan Mỹ: Những bước đầu khả quan Trong Thư tháng trước, chúng tôi từng chia sẻ rằng mục tiêu cốt lõi của Mỹ không phải là trừng phạt hàng hóa từ Việt Nam, mà là kiểm soát xuất xứ và ngăn ngừa trung chuyển trá hình – đặc biệt trong bối cảnh xuất khẩu trực tiếp từ Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh, còn xuất khẩu từ các nước thứ ba tăng nhanh. Diễn biến trong tháng này đang củng cố thêm cho nhận định đó. Ngày 2/7, phía Mỹ – dẫn dắt bởi Tổng thống Donald Trump – đã công bố khung thuế quan mới đối với hàng hóa từ Việt Nam, dự kiến áp dụng từ 1/8/2025. Việt Nam được đề xuất mức thuế 20%, thấp hơn nhiều so với khung 46% từng nêu, và cũng thấp hơn đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Bangladesh hay Mexico (được công bố sau đó vài ngày). Việc Việt Nam là một trong những nước đầu tiên được phía Mỹ đề cập, cùng với khung thuế phân tầng – 20% cho hàng xuất khẩu trực tiếp và 40% cho hàng trung chuyển từ nước thứ ba – đang mở ra một cơ hội rõ ràng: nếu doanh nghiệp trong nước duy trì được tỷ lệ nội địa hóa cao và kiểm soát tốt truy xuất nguồn gốc, thì không chỉ tránh được rủi ro, mà còn có thể bước vào một vị thế cạnh tranh tốt hơn so với các đối thủ khu vực. Mặc dù bức tranh còn chưa hoàn tất nhưng những bước đầu là khả quan – và phản ứng thị trường trong nước cũng phần nào xác nhận điều đó. Dòng vốn ngoại trở lại –

Thuế quan Mỹ không nhắm vào Việt Nam, mà nhắm vào xuất xứ Tính đến giữa tháng 6, các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Việt Nam đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Việt Nam chủ động mở ra các kênh đối thoại, trong khi phía Mỹ – theo phong cách đặc trưng của “Trump 2.0” – không phủ nhận lập trường cứng rắn, nhưng đã phát tín hiệu rõ ràng rằng mức thuế áp lên hàng Việt Nam có thể thấp hơn đáng kể so với khung 46% ban đầu, cũng như các bên trên thị trường, chúng tôi kỳ vọng mức thuế sẽ xoay quanh mốc 20% trong những trường hợp đáp ứng được các tiêu chí về nội địa hóa và minh bạch chuỗi cung ứng. Thực chất, mục tiêu cốt lõi của Hoa Kỳ không phải là trừng phạt hàng Việt, mà là truy xuất nguồn gốc để ngăn hành vi trung chuyển trá hình. Với cách tiếp cận này, cơ hội và rủi ro không phân bổ đều, mà sẽ phụ thuộc vào mức độ chuẩn hóa và minh bạch của từng chuỗi cung ứng. Biểu đồ dưới đây cho thấy xuất khẩu danh nghĩa của Trung Quốc sang Mỹ đã lao dốc mạnh từ đầu năm 2025, trong khi xuất khẩu sang các khu vực như ASEAN, Mỹ Latinh hay châu Phi vẫn tăng mạnh – làm dấy lên quan ngại rằng Trung Quốc có thể đang đi đường vòng thông qua các đối tác thứ ba. Điều này đặt Việt Nam vào một tình thế nhạy cảm, vừa là tâm điểm cơ hội, vừa là tâm điểm giám sát. Nếu không kiểm soát tốt xuất xứ, Việt Nam có thể vô tình trở thành điểm trung chuyển bị soi

Khúc dạo đầu của một trật tự mới Khi Hoa Kỳ công bố thuế đối ứng ngày 02/04, thị trường toàn cầu đã chao đảo như thể một trật tự thương mại mới đang hình thành. Nhưng chỉ hơn một tháng sau, điều trớ trêu là: những gì bị xem là “cơn địa chấn” lại đang mở ra không gian tái định hình cho nhiều quốc gia – trong đó có Việt Nam. Tạm đình chỉ áp thuế với phần lớn quốc gia trong 90 ngày (trừ Trung Quốc), cùng hàng loạt động thái “bật tín hiệu” từ Nhà Trắng cho thấy: chiến tranh thương mại lần này không phải để hủy hoại cấu trúc toàn cầu, mà để tái thiết nó – theo cách có lợi hơn cho nước Mỹ. Và trong bức tranh ấy, Việt Nam không chỉ là đối tượng bị đánh giá, mà còn có cơ hội định vị lại vai trò của mình trong chuỗi cung ứng. Tính đến ngày 15/05, các chỉ số lớn như S&P 500, DAX, Nikkei 225 và Shanghai Composite đều đã phục hồi và ghi nhận hiệu suất dương so với mốc 02/04 – thời điểm Mỹ công bố thuế đối ứng. Trong khi đó, VN-Index vẫn chưa thể trở lại mức điểm trước sự kiện, tiếp tục nằm trong vùng chiết khấu. Sự dè dặt của khối ngoại, áp lực tỷ giá và tâm lý hoài nghi đang neo giữ thị trường ở vùng định giá thấp – không vì yếu kém cơ bản, mà vì kỳ vọng đang bị định hình bởi rủi ro tồi tệ nhất. Chính sự sai lệch trong phản ứng đó lại mở ra dư địa cho hành động – với điều kiện ta đủ bình tĩnh để nhìn ra cơ hội khi phần